3.13. Ryzyko ubezpieczeniowe

Ryzyko w kontraktach ubezpieczeniowych wiąże się z możliwością wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego, a także z niepewnością co do wysokości świadczenia, do wypłaty którego zobowiązany jest ubezpieczyciel z tytułu tego zdarzenia. Z natury kontraktów ubezpieczeniowych ryzyko to jest więc losowe i tym samym nieprzewidywalne.

Dla portfela kontraktów ubezpieczeniowych, gdzie w momencie tworzenia produktu i kalkulacji składek ubezpieczeniowych, a także w momencie tworzenia planów finansowych na kolejne okresy rozliczeniowe stosuje się zasady rachunku prawdopodobieństwa, podstawowym ryzykiem jest ryzyko rozbieżności pomiędzy rzeczywistymi odszkodowaniami a ich oczekiwanymi wartościami.

Ponieważ oszacowania współczynników szkodowości zwykle opierają się na danych historycznych istnieje ryzyko, że ich rzeczywista realizacja będzie różniła się od oczekiwanej ze względu na czynniki zmieniające się w czasie, takie jak:

  • struktura demograficzna ubezpieczonych w umowach grupowych dotyczących zdrowia,
  • regulacje prawne dotyczące rynku ubezpieczeniowego,
  • pozostałe regulacje prawne, mające wpływ na rynek ubezpieczeniowy.

Czynnikiem zwiększającym ryzyko rozbieżności pomiędzy oszacowaniami współczynników szkodowości a ich rzeczywistą realizacją jest również zbyt mały portfel ubezpieczeń, który nie tylko nie pozwala na działanie Praw Wielkich Liczb, ale ponadto nie daje wystarczającej informacji statystycznej do prawidłowego zarządzania ryzykiem ubezpieczeniowym.

W celu zmniejszenia tego ryzyka Grupa koncentruje się głównie na zwiększaniu portfeli danych ryzyk ubezpieczeniowych przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka, jak również sumy na pojedynczym ryzyku, na swoim udziale poprzez stosowanie głębokiej reasekuracji.

Innym źródłem ryzyka ubezpieczeniowego jest zjawisko przestępczości ubezpieczeniowej obecne w większym lub mniejszym stopniu w większości produktów ubezpieczeniowych. Zjawisko to polega na wyłudzaniu odszkodowań lub świadczeń faktycznie nienależnych.

Metodami ograniczającymi skutki występowania tego zjawiska są między innymi działania prewencyjne podejmowane przez środowiska ubezpieczeniowe (rejestry itp.) oraz procedury zapobiegające przyjmowaniu takiego ryzyka do ubezpieczenia, czy też odpowiednie procedury likwidacji szkód.

W 2014 roku Grupa oferowała krótkoterminowe kontrakty ubezpieczeniowe majątkowe i osobowe, zarówno w modelu indywidualnym jak i grupowym, przy czym model grupowy stosowany jest przy sprzedaży portfela ubezpieczeń tzw. bancassurance.

Grupa oferuje również umowy indywidualne w modelu koasekuracji z innymi ubezpieczycielami.

Umowy indywidualne zawierane są zwykle na rok z możliwością odnowienia, z wyjątkiem umów ubezpieczenia turystycznego, które zawierane są na czas trwania wyjazdu zagranicznego, czyli od 1 do 90 dni. Grupa ma prawo raz do roku przy odnowieniu zaproponować nowe warunki umowy, lub też może takiego odnowienia w ogóle nie proponować.

Umowy grupowe zawierane są bezterminowo, przy czym Grupa ma prawo w każdym czasie zaproponować nowe warunki umowy z 3-miesięcznym okresem wypowiedzenia, z wyjątkiem umów finansowych, gdzie warunki umowy można zmienić za porozumieniem stron lub z 12-miesięcznym okresem wypowiedzenia.

Grupa reasekuruje kontrakty ubezpieczeniowe za pomocą umów reasekuracji.

Koncentracja ryzyka ubezpieczeniowego pokazana została zgodnie z podziałem i zakresem ryzyk według grup definiowanych przez Komisję Nadzoru Finansowego, a także według modelu sprzedaży - indywidualnego i grupowego.

Koncentracja ryzyka ubezpieczeniowego wyrażona w rezerwach na odszkodowania i świadczenia

 

 
Ryzyko brutto 31.12.2014 udział % 31.12.2013 udział %
wypadku 20 789 15% 16 808 14%
choroby 10 506 8% 11 221 10%
casco pojazdów lądowych 3 533 3% 3 413 3%
szkód spowodowanych żywiołami 8 277 6% 6 557 6%
pozostałych szkód rzeczowych  5 854 4% 5 317 5%
odpowiedzialności cywilnej wynikającej z posiadania i użytkowania pojazdów lądowych 64 520 47% 53 065 46%
odpowiedzialności cywilnej  1 280 1% 1 016 1%
kredytu 12 579 9% 10 353 9%
gwarancji 523 1% 494 0%
różnych ryzyk finansowych 68 0% 215 0%
ochrony prawnej 146 0% 161 0%
świadczenia pomocy  8 314 6% 7 245 6%
Rezerwy na odszkodowania i świadczenia brutto 136 389 100% 115 865 100%
prev next

 

 
Ryzyko na udziale własnym 31.12.2014 udział % 31.12.2013 udział %
wypadku 20 789 31% 16 276 29%
choroby 10 506 16% 11 221 20%
casco pojazdów lądowych 724 1% 714 1%
szkód spowodowanych żywiołami 4 149 6% 3 717 7%
pozostałych szkód rzeczowych  4 482 7% 4 076 7%
odpowiedzialności cywilnej wynikającej z posiadania i użytkowania pojazdów lądowych 12 945 19% 10 657 19%
odpowiedzialności cywilnej  979 1% 758 1%
kredytu 9 643 15% 6 653 12%
gwarancji 523 1% 494 1%
różnych ryzyk finansowych 68 0% 215 0%
ochrony prawnej 146 0% 161 0%
świadczenia pomocy  1 669 3% 1 712 3%
Rezerwy na odszkodowania i świadczenia na udziale własnym 66 623 100% 56 654 100%
prev next

 

 
Ryzyko brutto 31.12.2014 udział % 31.12.2013 udział %
indywidualne 82 676 61% 70 482 61%
grupowe 53 713 39% 45 383 39%
Rezerwy na odszkodowania i świadczenia 136 389 100% 115 865 100%
prev next

 

 
Ryzyko na udziale własnym 31.12.2014 udział % 31.12.2013 udział %
indywidualne 23 448 35% 20 523 36%
grupowe 43 175 65% 36 131 64%
Rezerwy na odszkodowania i świadczenia na udziale własnym 66 623 100% 56 654 100%
prev next

Analiza wrażliwości rezerw szkodowych

Ze względu na przyjęte metody liczenia rezerwy IBNR („Naive loss ratio” oraz „Bornhuetter-Ferguson”) całkowite rezerwy na odszkodowania i świadczenia wraz z kosztami likwidacji zależą w zasadzie liniowo od założonego współczynnika szkodowości ULR („Ultimate loss ratio”), przyjętego do naliczenia rezerwy IBNR, z wyjątkiem sytuacji, gdy współczynnik szkodowości obliczony jedynie na podstawie szkód już zgłoszonych w danej grupie ubezpieczeń przekroczy założoną wartość ULR.

Natomiast sama rezerwa IBNR jest wrażliwa na zmiany założonych współczynników szkodowości.

Analizę wrażliwości przeprowadzono jednocześnie dla wszystkich ubezpieczonych ryzyk w portfelu, poprzez zmianę prognozowanych współczynników szkodowości przy niezmienionych pozostałych parametrach portfela.

Poniższa tabela odzwierciedla zmiany rezerwy IBNR przy zmianie parametrów prognozowanych współczynników szkodowości ULR:

 

 
Zmiana współczynnika ULR (%) Zmiana rezerwy IBNR
(%)
Wartość rezerwy IBNR
(w tys. zł)
Zmiana wartości rezerwy IBNR (w tys. zł) Wpływ na wynik finansowy po reasekuracji
(w tys. zł)
31.12.2014 31.12.2013 31.12.2014 31.12.2013 31.12.2014 31.12.2013 31.12.2014 31.12.2013 31.12.2014 31.12.2013
- (20) - (25) 77 998 70 010 (27 630) (23 634) 14 171 12 510
- (10) - (13) 91 679 81 705 (13 949) (11 939) 7 130 6 359
- - - - 105 628 93 082 - - - -
- 10 - 13 119 852 104 481 14 224 12 057 (7 156) (6 416)
- 20 - 26 134 187 116 446 28 559 24 157 (14 388) (12 865)
prev next

Analiza adekwatności rezerw

Grupa przeprowadziła analizę adekwatności rezerw, która wykazała, że rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe (pomniejszone o aktywowane koszty akwizycji) na dzień 31 grudnia 2014 roku zostały utworzone na poziomie wystarczającym do pokrycia zobowiązań wynikających z umów ubezpieczeniowych zawartych do dnia 31 grudnia 2014 roku.

Zarządzanie kapitałem

Od momentu rozpoczęcia działalności przez BRE Ubezpieczenia TUiR SA, tj. 15 stycznia 2007 roku, zarządzanie kapitałem spółek ubezpieczeniowych związane jest z dążeniem do zachowania stałej wypłacalności. Celem Grupy w zakresie zarządzania kapitałem jest zachowanie zdolności spółek ubezpieczeniowych wchodzących w skład Grupy do kontynuowania działalności oraz utrzymanie optymalnej struktury kapitału, aby zredukować koszty kapitału.

W tym celu Grupa na bieżąco monitoruje wartość środków własnych w relacji do marginesu wypłacalności oraz kapitału gwarancyjnego zgodnie z wymaganiami kapitałowymi nałożonymi przez przepisy obowiązujące w Polsce (Ustawa o działalności ubezpieczeniowej oraz Ustawa o rachunkowości wraz z odpowiednimi rozporządzeniami).

Zgodnie z tymi przepisami spółka BRE Ubezpieczenia TUiR SA jest obowiązana posiadać środki własne w wysokości nie niższej niż margines wypłacalności i nie niższej niż kapitał gwarancyjny, przy czym kapitał gwarancyjny jest równy większej z wartości: jednej trzeciej marginesu wypłacalności i minimalnej wysokości kapitału gwarancyjnego.

Sposób wyliczenia wysokości marginesu wypłacalności oraz minimalną wysokość kapitału gwarancyjnego określa rozporządzenie Ministra Finansów, które uwzględnia konieczność zapewnienia wypłacalności spółek prowadzących działalność ubezpieczeniową.

Środki własne spółki są to aktywa zakładu ubezpieczeń, z wyłączeniem aktywów:

  • przeznaczonych na pokrycie wszelkich przewidywalnych zobowiązań,
  • wartości niematerialnych innych niż DAC (Deferred Acquisition Cost - odroczone koszty akwizycji),
  • akcji i udziałów własnych będących w posiadaniu zakładu ubezpieczeń,
  • z tytułu odroczonego podatku dochodowego.

Spółka BRE Ubezpieczenia TUiR SA kieruje się przy wyliczaniu marginesu wypłacalności oraz minimalnej wysokości kapitału gwarancyjnego jedynie wymogami ustawowymi.

Spółki ubezpieczeniowe sprawdzają zgodność kapitałów z wymogami ustawowymi na koniec każdego okresu bilansowego. W ciągu całego 2014 roku oraz 2013 roku wymogi ustawowe zostały spełnione.

W 2014 roku w porównaniu z rokiem 2013 Grupa nie dokonała zmian w założeniach przyjętych do stosowanych przez Grupę modeli oceny ryzyka ubezpieczeniowego.

 

 
w tys. zł 31.12.2014 31.12.2013
Wielkości środków własnych 147 749 167 498
Margines wypłacalności 22 261 18 165
Minimalna wysokość kapitału gwarancyjnego 15 403 15 048
1/3 kwoty marginesu wypłacalności 7 420 6 055
Nadwyżka środków własnych na pokrycie marginesu wypłacalności 125 488 123 602
Kapitał gwarancyjny 15 403 15 048
Nadwyżka środków własnych na pokrycie kapitału gwarancyjnego 132 346 152 450
prev next